Arrupe Etxeak Patxi Álvarez SJren Itxaropenaren espiritualtasuna. Biktimen ikuspegia , liburuaren aurkezpena hartu zuen. Scarlet, Zenayda eta Igor Irigoyenen testigantzek babesaren, erresistentziaren, berreraikitzearen eta konpromisoaren esperientzia zehatzetara hurbildu zuten liburuaren gogoeta.
Itxaropena ez da sufrimenduari begirada kentzea, baizik eta ahultasunaren, indarkeriaren edo porrotaren erdian ere bizitzari eta konpromisoari eusteko indarrak sor daitezkeela aurkitzea. Hori izan zen Arrupe Etxean Patxi Álvarez de los Mozos jesuitaren Espiritualidad de la esperanza. Una perspectiva desde las víctimas Itxaropenaren espiritualtasuna. Biktimen ikuspegia liburuaren aurkezpenean behin eta berriz agertu zen gakoetako bat.
Egilearekin batera parte hartu zuten Scarlet-ek, Venezuelako errefuxiatuak eta Ellacuría Zentroari lotutakoak; Zenayda-k, El Salvadorrekoak, bere komunitatean ura, ingurumena eta bizitza defendatzeko urte luzez konprometitutakoak; eta Igor Irigoyenek, Itaka Escolapiosekoak. Haien ekarpenek liburuaren gogoeta sufrimenduaren, erresistentziaren eta itxaropenaren esperientzia zehatzekin elkarrizketan jarri zuten.
Scarlet-ek errefuxiatu gisa bizi izandakoa eta oztopo ugari gainditu eta bere bizitza berreraikitzeko egindako bidea partekatu zituen. Bere testigantzak erakutsi zuen itxaropena ez dela zailtasunetatik kanpo sortzen, baizik eta horiek zeharkatzeko, aukera berriak aurkitzeko eta aurrera jarraitzeko ahaleginean bertan.
Zenayda-k, berriz, komunitate-erresistentziaren eremura eraman zuen gogoeta. El Salvadorreko San Isidrotik, 2005ean El Dorado meategiaren ustiapen-proiektuaren aurrean ura, ingurumena eta bizitza defendatzeko hasitako borroka azaldu zuen.
Borroka hura indarkeriak eta jazarpenak markatu zuten. Zenayda-k Marcelo Rivera, Rodolfo Rivera eta Dora Sorto bezalako kideak gogoratu zituen, urte haietan erailak, eta berak eta bere familiak jasandako mehatxuak ere kontatu zituen. Hala ere, herri-mobilizazioak lehen une batean meatzaritza-proiektua geldiaraztea lortu zuen.
Garaipen hark, ordea, ez zituen beldurra eta mehatxuak amaitu. Azkenean, Zenayda-k eta bere familiak El Salvador utzi behar izan zuten, eta beste herrialde batean bizitza berri bati ekin. «Geure burua berreraikitzen ari gara, eta gure alabei lasai eta beldurrik gabe bizitzeko aukera eman nahi diegu, beste herrialde batean; besarkatu eta bizirik egoteko aukera ematen digun herrialde batean», azaldu zuen.
Baina bizitza berreraikitzea ez da isiltzea. Bere testigantzaren amaieran, topaketako esaldirik esanguratsuenetako bat utzi zuen: «Biktimek dugun itxaropen bakarra da jendea ez isiltzea, jendea munduan gertatzen ari den guztiaren aurrean axolagabe ez izatea».
Igor Irigoyenek hirugarren begirada bat eskaini zuen, gizartea eraldatzeko konpromisoa duen kristau-komunitate baten esperientziatik eta eskolapioen karisma eta misioarekin lotuta. Patxi Álvarez-i eskerrak eman zizkion, bere ustez liburua «Jesusengan, justizian eta pertsonen duintasunean oinarritutako fedea bizitzeko laguntza» delako, eta kristauei dagokien itxaropenaren arrazoia emateko deiari erantzuten laguntzen duelako.
Igorrek liburuaren lehen orrialdeetan agertzen den ideia bat gogoratu zuen: Jesusek bere garaiko biktimei eskaini ziela bizitza; gaixoei, desgaitasuna zutenei, ezpurutzat jotzen zituztenei edo bekatari publikoei. Gaur egun Jesusen jarraitzaile direla aitortzen dutenentzat, horrek dei zuzena egiten du: sufritzen dutenengana hurbiltzea eta hortik norberaren bizitza eta konpromisoa orientatzea.
Arrakastaren mende ez dagoen itxaropena
Bere hitzaldian, Patxi Álvarezek Peter Balleis SJrekin duela urte batzuk izandako elkarrizketa bat gogoratu zuen. Balleis Errefuxiatuentzako Jesuiten Zerbitzuko nazioarteko zuzendaria zen orduan. Urte askoan errefuxiatuekin lan egin ondoren, hainbeste herrialde eta lekutan egindako lan hartatik zer jasotzen zuten galdetu zioten.
Erantzuna ustekabekoa izan zen: «Porrota. Porrota».
Baina berehala beste zerbait gehitu zuen: errefuxiatuekin egoteak barruan beste gauza batzuk berpiztea eragiten duela, eta norberak bazekiela ere ez zekien indarrak mugiarazten dituela.
Patxi Álvarezek azaldu zuen liburuaren azken helburuetako bat, hain zuzen ere, biktimekin bizi eta lan egiten dutenei laguntzea dela; batzuetan indarrak ahultzen zaizkien arren, zerbitzatzen eta haiekin konprometituta jarraitu nahi dutenei. Itxaropen hori ez da nahitaez proiektuen arrakastarekin identifikatzen, baizik eta bertan irauteko, laguntzeko eta lagundutako pertsonek norbera ere eraldatzen uzteko gaitasunarekin.
Scarlet eta Zenaydaren testigantzek paradoxa hori modu bereziki argian erakutsi zuten: ahultasun handiko egoerak bizi izan dituzten pertsonak, aldi berean, besteentzat adore eta itxaropen iturri bihur daitezkeela.
«Azken biktimak etorkizuna badu»
Topaketaren amaieran, liburuaren proposamenaren muinera itzuli zen Patxi Álvarez. «Elkarri itxaroten lagunduz eta biktimak erdigunean jarriz» ibiltzera gonbidatu zuen.
«Zerbait badakigu ziur: azken biktimak etorkizuna badu, guk ere etorkizuna izango dugu. Baina azken biktimak etorkizunik ez badu, azkenean onartuko dugu batzuk erori eta beste batzuek aurrera egitea».
Eta kristau-eduki sakoneko irudi bat gehitu zuen: «Fededun asko gurutziltzatu baten aurrean belaunikatzen garenean, hain zuzen ere hori egiten ari garela pentsatu nahi dut: biktima erdigunean jartzea, biktimak erdigunean jartzea».
Hitz horiekin amaitu zen gogoeta eta testigantza uztartu zituen aurkezpena. Minari bizkar ematen ez dion eta arrakasta bermatzen ez duen itxaropen baten inguruko topaketa izan zen; sufritzen dutenen ondoan egotera, axolagabe ez izatera eta inor kanpoan uzten ez duen etorkizuna eraikitzen jarraitzera gonbidatzen duen itxaropen baten ingurukoa.
