{"id":10254,"date":"2026-01-18T19:56:41","date_gmt":"2026-01-18T18:56:41","guid":{"rendered":"https:\/\/sjloyola.org\/?p=10254"},"modified":"2026-01-18T19:56:44","modified_gmt":"2026-01-18T18:56:44","slug":"quien-controla-la-ia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/","title":{"rendered":"\u00bfQui\u00e9n controla la IA?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">La inteligencia artificial avanza a una velocidad vertiginosa y se presenta como una herramienta casi m\u00e1gica: escribe textos, genera im\u00e1genes y responde como si comprendiera emociones humanas. Sin embargo, esta fascinaci\u00f3n tecnol\u00f3gica esconde una pregunta fundamental: <strong>\u00bfqui\u00e9n decide realmente c\u00f3mo funciona la IA y a qui\u00e9n beneficia?<\/strong> Esta cuesti\u00f3n es el eje del \u00faltimo episodio del podcast <em>A contracorriente<\/em> de Alboan, en el que la ingeniera inform\u00e1tica Lorena Fern\u00e1ndez y el fil\u00f3sofo Javier Mart\u00ednez analizan sus implicaciones sociales, \u00e9ticas y pol\u00edticas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Frente al mito de la neutralidad tecnol\u00f3gica, el di\u00e1logo recuerda que la inteligencia artificial est\u00e1 dise\u00f1ada por personas, entrenada con datos hist\u00f3ricos y orientada por intereses concretos. Los algoritmos aprenden de sociedades desiguales y, por ello, pueden reproducir y amplificar sesgos de g\u00e9nero, raza o clase con apariencia de objetividad. Adem\u00e1s, el episodio introduce el concepto de <strong>tecnofeudalismo<\/strong>, un modelo en el que unas pocas corporaciones concentran los datos y el poder tecnol\u00f3gico, mientras la ciudadan\u00eda aporta informaci\u00f3n sin control ni transparencia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Otro de los riesgos se\u00f1alados es la p\u00e9rdida progresiva de pensamiento cr\u00edtico. La IA generativa se muestra cercana y emp\u00e1tica, lo que favorece el llamado \u201csesgo de automatizaci\u00f3n\u201d: confiar ciegamente en respuestas que pueden ser err\u00f3neas o manipuladas. A ello se suma un impacto ambiental oculto y creciente: centros de datos con enorme consumo energ\u00e9tico y de agua, extracci\u00f3n de minerales vinculada a conflictos y una generaci\u00f3n masiva de residuos electr\u00f3nicos.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lejos de proponer un rechazo a la tecnolog\u00eda, el podcast invita a un uso consciente y responsable. Regular, auditar y preguntarnos siempre <strong>qu\u00e9 problema resuelve la IA y para qui\u00e9n<\/strong> son pasos imprescindibles para que esta herramienta est\u00e9 al servicio del bien com\u00fan. El futuro no deber\u00eda ser escrito solo por algoritmos, sino por personas capaces de cuestionarlos y decidir colectivamente el mundo digital que queremos construir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/show\/57Dmiek3Af3Bvbmgew3UP0\">Escucha el episodio completo en <em>A contracorriente<\/em><\/a> y s\u00famate a la reflexi\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"\u00bfQui\u00e9n controla la IA? Sesgos, poder y tecnofeudalismo | A Contracorriente #04\" width=\"1080\" height=\"608\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/S7UVa6KAWY4?feature=oembed\"  allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La inteligencia artificial avanza a una velocidad vertiginosa y se presenta como una herramienta casi m\u00e1gica: escribe textos, genera im\u00e1genes y responde como si comprendiera emociones humanas. Sin embargo, esta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":10255,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"footnotes":""},"categories":[296],"tags":[360],"class_list":["post-10254","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-alboan","tag-sector-social"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u00bfQui\u00e9n controla la IA? - Jesuitas Loyola<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"eu_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u00bfQui\u00e9n controla la IA? - Jesuitas Loyola\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"La inteligencia artificial avanza a una velocidad vertiginosa y se presenta como una herramienta casi m\u00e1gica: escribe textos, genera im\u00e1genes y responde como si comprendiera emociones humanas. Sin embargo, esta [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jesuitas Loyola\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-01-18T18:56:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-01-18T18:56:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/sjloyola.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/IA-podcast.avif\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1428\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"803\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Vicente Marcuello\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Vicente Marcuello\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/quien-controla-la-ia\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/quien-controla-la-ia\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Vicente Marcuello\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/91965d30e7fbf328542b4fc71e943604\"},\"headline\":\"\u00bfQui\u00e9n controla la IA?\",\"datePublished\":\"2026-01-18T18:56:41+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-18T18:56:44+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/quien-controla-la-ia\\\/\"},\"wordCount\":366,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/quien-controla-la-ia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/IA-podcast.avif\",\"keywords\":[\"Sector social\"],\"articleSection\":[\"Alboan\"],\"inLanguage\":\"eu-ES\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/quien-controla-la-ia\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/quien-controla-la-ia\\\/\",\"name\":\"\u00bfQui\u00e9n controla la IA? - Jesuitas Loyola\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/quien-controla-la-ia\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/quien-controla-la-ia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/IA-podcast.avif\",\"datePublished\":\"2026-01-18T18:56:41+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-18T18:56:44+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/91965d30e7fbf328542b4fc71e943604\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/quien-controla-la-ia\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu-ES\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/quien-controla-la-ia\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu-ES\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/quien-controla-la-ia\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/IA-podcast.avif\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/IA-podcast.avif\",\"width\":1428,\"height\":803},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/quien-controla-la-ia\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/kantabria-errioxa-euskadi-eta-nafarroako-jesuitak\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u00bfQui\u00e9n controla la IA?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Jesuitas Loyola\",\"description\":\"Plataforma Apost\u00f3lica de los Jesuitas en Cantabria, Pa\u00eds Vasco y Navarra\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu-ES\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/91965d30e7fbf328542b4fc71e943604\",\"name\":\"Vicente Marcuello\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu-ES\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/6f820696a75d9dbfe4f371018a143e0c897ac0a40f8bc362086bdbf39693184d?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/6f820696a75d9dbfe4f371018a143e0c897ac0a40f8bc362086bdbf39693184d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/6f820696a75d9dbfe4f371018a143e0c897ac0a40f8bc362086bdbf39693184d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Vicente Marcuello\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/sjloyola.org\\\/eu\\\/author\\\/vicente\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u00bfQui\u00e9n controla la IA? - Jesuitas Loyola","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/","og_locale":"eu_ES","og_type":"article","og_title":"\u00bfQui\u00e9n controla la IA? - Jesuitas Loyola","og_description":"La inteligencia artificial avanza a una velocidad vertiginosa y se presenta como una herramienta casi m\u00e1gica: escribe textos, genera im\u00e1genes y responde como si comprendiera emociones humanas. Sin embargo, esta [&hellip;]","og_url":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/","og_site_name":"Jesuitas Loyola","article_published_time":"2026-01-18T18:56:41+00:00","article_modified_time":"2026-01-18T18:56:44+00:00","og_image":[{"width":1428,"height":803,"url":"https:\/\/sjloyola.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/IA-podcast.avif","type":"image\/png"}],"author":"Vicente Marcuello","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Vicente Marcuello","Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/"},"author":{"name":"Vicente Marcuello","@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/#\/schema\/person\/91965d30e7fbf328542b4fc71e943604"},"headline":"\u00bfQui\u00e9n controla la IA?","datePublished":"2026-01-18T18:56:41+00:00","dateModified":"2026-01-18T18:56:44+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/"},"wordCount":366,"image":{"@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/sjloyola.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/IA-podcast.avif","keywords":["Sector social"],"articleSection":["Alboan"],"inLanguage":"eu-ES"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/","url":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/","name":"\u00bfQui\u00e9n controla la IA? - Jesuitas Loyola","isPartOf":{"@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/sjloyola.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/IA-podcast.avif","datePublished":"2026-01-18T18:56:41+00:00","dateModified":"2026-01-18T18:56:44+00:00","author":{"@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/#\/schema\/person\/91965d30e7fbf328542b4fc71e943604"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu-ES","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu-ES","@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/#primaryimage","url":"https:\/\/sjloyola.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/IA-podcast.avif","contentUrl":"https:\/\/sjloyola.org\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/IA-podcast.avif","width":1428,"height":803},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/quien-controla-la-ia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/kantabria-errioxa-euskadi-eta-nafarroako-jesuitak\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u00bfQui\u00e9n controla la IA?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/#website","url":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/","name":"Jesuitas Loyola","description":"Plataforma Apost\u00f3lica de los Jesuitas en Cantabria, Pa\u00eds Vasco y Navarra","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu-ES"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/#\/schema\/person\/91965d30e7fbf328542b4fc71e943604","name":"Vicente Marcuello","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu-ES","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6f820696a75d9dbfe4f371018a143e0c897ac0a40f8bc362086bdbf39693184d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6f820696a75d9dbfe4f371018a143e0c897ac0a40f8bc362086bdbf39693184d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6f820696a75d9dbfe4f371018a143e0c897ac0a40f8bc362086bdbf39693184d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Vicente Marcuello"},"url":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/author\/vicente\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10254","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10254"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10254\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10257,"href":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10254\/revisions\/10257"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10255"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sjloyola.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}